Glutene Dikkat
Gluten'e Dikkat:
Çölyak hastalığı (gluten enteropatisi) İnsanlarda en sık görülen besin kökenli bir ince bağırsak hastalığıdır. Genetik ve çevresel faktörlerin etkileşmesi sonucu ortaya çıkar. Bağışıklık sistemini ilgilendiren bır hastalık olup duyarlı kişilerde gluten içeren gıdaların alınmasından sonra ortaya çıkan emilim bozukluğu sendromudur.
Gluten adı verilen proteine karşı ince bağırsağın ömür boyu sürecek bir hassasiyet göstermesı olarakta tanımlanır. Besin öğeleri ince bağırsaktaki villus çıkıntıları sayesınde emilir. Ancak glutene karşı alerjisi olan kişilerın ince bağırsağında gluten bu villuslara zarar verır ve vücut için gerekli olan besin öğeleri ince bağırsaktan emilemez.
Gluten nedir?
Gluten, buğday, arpa, çavdar ve yulafta bulunan bir proteindir. Hamurun kabarmasını sağlayan, raf ömrünü uzatan, elde edilen ürünün kalitesine önemli katkısı olan bir proteindir. Bu nedenle glutensiz unla yapılan ürünler çabuk bayatlamakta, kabarması gereken birçok unlu mamül istenilen nitelikte ve şekilde olmamaktadır. Örneğin mısır ekmeği gluten içermediğinden fazla kabarmaz.
Çölyak hastalığı genetik hastalıklar arasında en sık rastlanandır.
Çölyak hastalığı genetik bir hastalıktır. Hastalık yasamın herhangi bir safhasında kendini gösterebilir. Hastalık belirtileri yaşla farklılık göstermektedir. Çocuklarda sıklıkla kronik ishal, karın şişliği, büyüme geriliği, demir eksikliği ile kendini gösterirken, ileriki yaşlarda gastrointestinal sistem dışı bulgularla ve hafif şekillerde karşımıza çıkabilir.
Çölyak hastalığının belirtileri nelerdir?
Bebeklik çağında glutenli yiyecekler yenilmeye başladıktan sonra kusma, ishal, karın şişkinliği,iştahsızlık, huysuzluk, kilo alamama, büyümede gerilik, ve boy uzamasında yavaşlama gibi belirtilerle ortaya çıkıyor. Bazen geçirilen bir ameliyat sonrası yada viral enfeksiyon, hamilelik yada duygusal stres sonucunda da ortaya çıkabilir. Ve her bireyde farklı belirtiler verebilir. Örneğin nedeni bilinmeyen ve demir takviyeleriyle düzelmeyen anemiler(kansızlık), karın ağrısı, şiddetli ishal durumu, şişkinlik, kemik ve eklem ağrıları, geçmeyen özellikle ağız içi yaraları, kısırlık ve sık düşük yapma eğilimi gibi.
Çölyak hastalığının teşhisi oldukça zordur. Çünkü birçok hastalıkla ortak belirti gösterir. Mutlaka bir gastroenterologla görüşmek ve doktorun doğrultusunda kesin tanı için özel kan tahlilleri (AGA ve EMA) ve bağırsak biyopsisi yapılmalıdır. Genetik bir rahatsızlık olduğu içinse ailesinde çölyak hastası olanların şikayetleri olmasada mutlaka doktora başvurmalarında fayda vardır.
Ömür boyu diyet şart
Hastalığın tedavisinde glutensiz beslenme temel prensiptir. Gluten içeren tüm besinler diyetten çıkarılmalıdır. Ekmek , makarna, bisküvi, kek, kraker, pasta, irmik, birçok tahıl gevreği çeşidinde gluten bulunur. Bu nedenle diyette buğday, çavdar, yulaf ve arpa ile yapılan her türlü yiyecek diyetten çıkarılır.
Diyette tahıl grubundan mısır ve pirınçten yapılan besinler kullanılabilir. Ayrıca patates, nohut, soya, fasulye, kestane, fındık, mercimek gibi besinler ve bunlardan elde edilen unlar rahatlıkla kullanılabilir.
Her türlü meyve ve sebzeler, çoğu süt ürünleri, et, balık ve kümes hayvanları(panesiz), yumurta çölyak hastalarının rahatlıkla tüketebileceği besinler arasındadır.
Son yıllarda çölyak hastalığı hakkında bilinçlenme oldukça artığından üreticiler daha fazla çeşitte glutensiz ürün piyasaya sunmaktadırlar.
Çölyak hastalarının mutlaka etiket okuma alışkanlığı kazanmaları gerekmektedir. Yiyeceklerin etiketini okuyarak satın almak ve gluten içerenleri elemek çoğu hasta için tam iyileşme sağlamaktadır.