Diyabet
Diyabet mellitus (şeker hastalığı), pankreastan salgılanan insülin hormonunun tam veya kısmi yetersizliği sonucu ortaya çıkan karbonhidrat, protein ve yağ metabolizması bozukluğu ile karekterize yaşam boyu devam eden metabolik bir rahatsızlıktır. Sık idrara çıkmak, çok su içmek, aşırı terleme, fazla yemek yeme, ani kilo kaybı, yorgunluk en önemli belirtileridir.
Peki insülin ne işe yarar?
İnsülin kandaki şekerin enerji kaynağı olarak kullanılabilmesi için hücre içerisine taşınabilmesini sağlayan bir hormondur. Şeker hastalarinda insülin hormonunun yetersizliğinden yada hiç olmamasından dolayı şeker hücre içerisine giremez kanda birikmeye başlar ve kişilerin kan şekeri düzeyleri yükselir.
Diyabetes Mellitus, beyaz ırkta Afrika - Asya kökenlilerden, kadınlarda ise erkeklerden daha sık görülmektedir. Dünya sağlık örgütünün verilerine göre gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde Diabetes Mellitus'ta ciddi bir artış gösterilmektedir. 2025 yılında dünyada 300 milyon kişinin diabet hastası olacağı tahmin edilmektedir.
Şeker hastalığının tedavi edilebilmesinde diyet tedavisi egzersiz ve ilaç tedavisi birlikte yürütülmelidir.
Diyabette beslenme alışkanlıklarının düzenlenmesinin amacı hayat boyu uygulayabileceğiniz en ideal beslenme programını oluşturarak kan şekerinizi normal seviyelerde tutabilmeyi başarabilmektir.
Şeker hastalığında beslenme planlı olmalıdır. Sağlıklı besinler seçmek, gerekli miktarda yemek, uygun zamanda yemek en önemli basamaklardır.
Beslenme konusunda dikkat edilmesi gereken altın kurallar:
Mutlaka ideal kiloya ulaşılmalı ve o kiloda kalınmalıdır.
Sık sık, azar azar mutkaka 3 ana 3 ara öğun şeklinde beslenilmeli.
Öğün araları 2,5 -3 saati geçmemelidir ve öğün atlanmamalıdır. Buradaki amaç kan şekerini belli bir seviyede tutmaktır. Kan şekerindeki hızlı iniş ve çıkısları engellemektir. Sabah kalkıldığında mutlaka bir kahvaltı yapılmalıdır. Kahvaltı mutlaka protein içermelidir. Peynir, yumurta yada süt tercih edilebilir. Ekmek mutlaka esmer ekmek olmalıdır. Domates, salatalık gibi söğüşler istenildiği kadar tüketilebilir. Çay konusunda da sınırlama yoktur.
Ancak şekersiz olmasına özen gösterilmelidir. Eğer şekersiz içilemiyorsa tatlandırıcı tercih edilebilir anacak tatlandırıcının aspartam içereni tercih edilmelidir. Ve günlük tüketilen miktarı kısıtlanmalıdır. Kahvaltıdan 2,5- 3 saat sonra bir ara öğün tüketilmelidir. Bu ara öğün meyve olabilir ancak yanında mutlaka bir protein kaynağı tüketilmelidir. Bu protein bir parca peynir yada süt olabilir. Buradaki amaç, meyve basit şeker içerdiginden kan şekerinin hızlı yükselip arkasından hızlı düşmesinin önüne geçmektir.
Öğün atlanmamalıdır.
Şeker ve şeker içeren (reçel, bal, çikolata, pasta, kek, tatlı gibi) tüm besinlerden uzak durulmalıdır.
Komleks karbonhidratlara öncelik verilmelidir. Kurubaklagiller haftada mutlaka en az 3 kez tüketilmelidir. Beyaz ekmek yerine kepek, çavdar yada tam buğday ekmeği tercih edilmelidir.
Tek başına meyve ve meyve suyu tüketilmemelidir. Bu besinlerin yanında mutlaka protein içeren bir besin tüketilmelidir.
Süt yoğurt ve peynirin yarım yağlı ve tuzsuz olanı tercih edilmelidir.
Kırmızı et yerine beyaz et tercih edilmeli, haftada en az iki kez balık tüketilmelidir. Etlerin derisi gibi görünen yağları ayıklanmalıdır. Et konulan yemeklere mümkünse yağ eklenmemelidir. Yemekler kızartma ve kavurma yerine haşlama, ızgara, buğulama yada fırında pişirme tekniğiyle hazırlanmalıdır.
Doymuş yağ içeren margarin ve tereyağından uzak durulmalı, doymamış yağ içeren bitkisel sıvı yağlar kullanılmalıdır.
Tuz tüketimi kısıtlamalı mümkünse sofraya tuzluk getirilmemelidir.
Su tüketimi arttırılmalıdır günde en az 2,5 – 3 litre su tüketilmelidir.
Düzenli egzersiz yapmakta diyabet hastalarının yaşam kalitesini arttıran en önemli kurallardandır.